Пән: Қазақ әдебиеті Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Мен балаң жарық күнде сәуле қуған... Сабақтың тақырыбы: Сайын Мұратбеков «Жусан иісі» хикаяты 3-сабақ Сабақ мақсаты: 6.А/И2.Эпикалық, поэзиялық шығармалардағы автор бейнесін анықтау.....
Балалық бал дәуреннің уақыты өтіп, жігіт болып, тебіндеп мұрт шығып, өмірдегі өзіме тиесілі тізгінімді қолыма алғалы да біраз уақыт болып қалды. Яғни, студенттік күндер артта қалып, қызметке араласып, болашақтың босағасын тұрғызуға білек сыбана кірісіп кеттім. Әйтсе де, осы қалап жатқан босағамнан кім аттайды, ол жарымды қалай жолықтырар екенмін деп ойланып жүрдім. Өтіп жатқан көп күндерімнен ешбір айырмасы жоқ – биылғы жылдың 31-ші наурыз күні Тараз қаласына жиенімнің тойына бардым. Той басталмай барғандықтан, құда-құдағи және құдашалармен алдын ала танысып алдық. Бір топ құдалардың ішінде, талай түндер бойы көз алдыма елестетіп, тым болмаса мына өмірде сұлбасын бір көрер ме едім деп армандаған аруымды көргенде, кенет ток соққандай «селт» ете қалдым.Таяқ тастам жерде, жан-жағына жайбарақат қарап тұрған құдашаға ебін тауып жақындап барып, тіл қаттым. Таныстық. Есімі – Меруерт екен. Тым тықақтап тіл қатып, үркітіп алмайын деп қолайлы сәтті күтуге бел будым. Кешке басталған тойдың бастапқы абыр-сабыры өтіп, орын-орнымызға жайғасқан соң, Меруерт жаққа байқатпай көз қырымды салып отырдым.Арманымдай аруым таяқ тастам жерде отырған Еркебұлан атты жігіттің өзіне көз тігіп отырғанын білместен бейқам отыра берді.
Тамада серпіліп сөйлеп, төгілтіп тост айтып, тойға келген қонақтарға рет-ретімен сөз беріп жатыр. Менің барлық есіл-дертім Меруертке ауып кеткелі қашан.Той шіркін де созылып бітпей қойды. Тойдың аяқталуын күту себебім, тойдан соң жастар оңаша кафеде қызықшылықты одан әрі жалғастыруға уағдаласқан едік. Той бітіп, жастар жағы әлгі кафеге аттандық. Жастардың ішінде Меруерт те жүр. Тойда айтылған тілектер кейде қайталанып, кейде жаңа бір қырынан тосын тілектер айтылып жатыр. Антракт жарияланып, биге кезек берілді. Тамылжыған тамаша вальс тің әуені сызыла басталғанда, әбжіл қимылдап Меруертті биге шақырдым......
Жылдан жылға сиреуде достарым да, жаным жиі көмілер тоспа мұңға. Жалғыз едім, барамын жартыланып, бір өшеді, бір жанып от жанымда. Шыңдай болып көрінер шоқша құм да, көлбеңдеген баяғы.....
Сұлу қыз анадайдан сылаңдайды, Теңімен ойнап-күліп, бұраңдайды. Адамзат бәрі ғашық, бәрі құмар, Аһ ұрып, оны көрмей тұра алмайды. Ептілер ебін тауып, жақындапты, Болуға ең сүйгені жақын қапты. He қылсын өзінің....
Әйелдер балалы болғаннан кейін, туылған баланың оннан жетісі оның ең алғаш жынстық қатынас жасаған еркекке тартады ,яғни оның күйеуінен болған бала қандастық жағынан оның күйеуіне тәуелді болсада, дене -тұрқы ,өңі әйелдің ең алғаш жныстық қатынас жасаған еркекке тартады екен . Қыз баланың пәкітгі шынында өте қастерлі ,ғылым -техникалық зерттеулер әйел затының өміріндегі тұңғыш болған ердің гармоны әйелдің жатырында ұзақ уақыт сақталатынын анықтаған. Бұл түрдегі гармон әйелдің кеиінгі ерден болған баласының мінезіне ,дене тұрқына ,әуесіне белгілі дәрежеде ықпал жасайтын көрінеді . ......
Байырғы өлшем бірліктерімен танысып, әдеби тіліміздің қалыптасуына өзек болып отырған халық тілінің сақталуына ұйтқы болу. Ғылыми болжам: Егер мен қазақтың байырғы өлшем бірліктерін зерттесем, қазақ тілінің тарихына, халықтың этнографиясына деген қызығушылығым оянып, пәнге деген ықыласым арта түседі. Зерттеудің негізгі кезеңдері: 1 - кезең - "өлшем бірліктері ", "байырғы өлшем бірліктері"деген терминдермен жұмыс істеу. Аймақтық жазушылардың еңбегімен танысып, қосымша әдебиеттерді іздеп, зерттеу. 2 - кезең - мектеп оқушыларымен сұхбаттасу, сауалнама алу, алынған мәліметтерді сұрыптау, зерттеу, бір арнаға тоғыстыру. 3 - кезең - ұсынылатын зерттеу жұмысын дайындау, рәсімдеу. Зерттеудің әдіс - тәсілдері: Материалдарды талдау, оларды салыстыру, жүйелеу, қорытындылау. Жаңашылдығы: Байырғы өлшем бірліктерін зерттеу барысында аймақтық жазушылардың еңбектерінің қолданылуы......
Менімен бір кірпік қақпай, Түндер бойы көз ілмедің. Кіп-кішкентай болсаң да өзің, Шіркін қандай төзімді едің. Өрт ішінен алып шықтың, Қансырап мен жатыр едім. Кіп-кішкентай......
