Асқақ арман, аяулы арман, ақ арман,
Барлығы да ұстазымнан нәр алған,
Балалығым, шалалығым барлығым,
Адамдықтың сәулесіндей таралған......

Кіріспе
Қазіргі таңда оқу процессінде дәстүрлі зертханалық стендтердің орнына
заманауи ақпараттық технологиялар қолданылады. Бұл технологияның мәні
күрделі және қымбат аспаптар мен олардың эквиваленттерінің орнына нақты
ақпаратты құралдарды өңдеушілердің бірі виртуалды өлшегіш аспаптарды
құрастыруда қолданылады. National Instruments өнеркәсіп кәсіпорыны болып
табылады. Қорыта келетін болсақ, физикалық және ақпараттық бірыңғай
кешен құрамын біріктіріп, нақты моделдеудің кең мүмкіндіктерінде толық
функционалды зертхананы құру болып табылады.
Қазіргі уақытта мәліметтерді жинау технологиясы өте кең таратылған:
ғылыми-зерттеу қосымшалардан бастап әр түрлі сынақтар мен өнеркәсіптік
автоматтандыру есептеріне дейін жүреді. Виртуалды іс-тәжірибе құру
қағидаларына жауап беретін National Instruments компаниясының LabView
бағдарламасы болып келеді. LabView немесе Laboratory Virtual Instrument
Engineering Workbenсh (зертханалық виртуалды аспапты өңдеу ортасы)
мәліметтерді жинау және аспатармен басқаруға арналған стандартты құрал
ретінде өндірісте, білім беру орталықтарында және
ғылыми-зерттеу зертханаларында кең қолданылатын графикалық бағдарламалау ортасы.
Сонымен қатар, LabView компьютерлік модельдеуді қоса отырып, кез-келген
есептердің барлығын дерлік шығаруға жарамды, бағдарламалаудың қуатты
құралы болып табылады. Оның «виртуалды аспаптары» нақты объектілермен
және де олардың математикалық модельдерімен де жұмыс істеуге қабілетті.
Мәліметтерді жинауды жүзеге асыру үшін ғалымдар мен инженерлер PCI,
PXI, Compact PCI, PCMCIA, USB, FireWire шиналары бар, сонымен қатар
тізбекті және параллельді портты дербес компьютерлерін қолданады.
Мәлiметтер жиынының көп құрылғысы компьютерге тiкелей бекiтiледi және
мәліметтерді тікелей оның жадына жібереді. Есептер қатарында ДК-ге
Ethernet желісі немесе тізбектей және параллельді порт арқылы қосылған
мәліметтер жиынының жойылған құрылғылары қолданылады.....

✅ Бұл дәмді бауырсақты үйдегілерге жиі пісіріп беремін. Ингредиенттердері өте аз: ұн, құрғақ ашытқы, тұз, қант және майонез.

✅ Алдымен 1,5 ас қасық құрғақ ашытқыны жылы суға былғап, 10 минуттай көтерілуін күтеміз. Содан соң 1 кг ұнды шұңғыл ыдысқа салып, 100 грамм майонезді жақсылап араластырамыз. Үстіне 1 ас қасық қант, 1 шай қасық тұз салып, ашытқы қосылған суды құйып, илейміз.

✅ Бұл жерде ең бастысы – жылы суды мөлшермен құю. Ұн илеуді бастағанда біртіндеп суды құйып, оның тым қоймалжың болып кетпеуін қадағалау керек. Егер суды көп құйып алып, қамырыңыз сұйықтау болып кетсе, үстіне еселеп ұн салып қойылтуға тура келеді.......

Қай халықты алсақ та, оның өзіне тән тұрмыс-тіршілігі, күн көрісі, әдет-ғұрпы, салты болатындығын білеміз. Мұның бәрі сол халықпен бірге жасасып, оның тарихына өзінше ілесе жүретіндігін байқаймыз. Қоғамдық өмірдің, экономикалық жағдайлардың ілгерілеп дамуына байланысты, халықтың тұрмыс-тіршілігі, әдет-ғұрпы, салт-санасы, сана-сезімі, дүниеге көзқарасы, т.б. өзгеріп отырады. Бір заманда туып, бертін келе, көп уақыт бойына қалыптасқан, белгілі жүйеге түскен дағдыға айналған тұрмыс-тіршілік, әдет-ғұрып, салт-сана, алғашқы мазмұнын біртіндеп жоғалта да бастайды. Бұлардың орнына қоғамдық-таптық тілек жағдайларына сәйкес жаңа мазмұн, түр туады. Демек, қоғамдық және экономикалық жағдайлар, олардың дамуы ертеден келе жатқан, қалыптасып қалған тұрмыс-тіршілікке, әдет-ғұрып, салтқа өз әсерін тигізеді, жаңа мазмұнда өзгеруіне, бұрынғы қалпын біртіндеп жоғалтуына жағдай жасайды. Қазіргі таңда қазақ жастарының арасында батыс мәдениетіне еліктеушілік үрдісі кең етек жаюда. Ел болашағы жастар екені белгілі. Алайда, олар өзге мәдениеттердің теріс ықпалын өз бойына жинай берсе, болашағымыз бұлыңғыр болмақ. Сондықтан қазақ жастарының болмысын сақтап қалу үшін олардың әлеуметтену процесіне қазақи салт-дәстүрлерді тәрбие арқылы енгізуіміз қажет.
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі таңда жастарымыздың арасында батыс мәдениетіне еліктеушілік асқындап барады. «Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі ілім біл» деген Абай атамыздың өзі өзге мәдениеттің жетістіктерін ғана игеріп, яғни өзіңе, халқыңа пайдалысын ал деген еді ғой. Өзге ұлттың білімі асты екен деп ұлттық салт-санаңды ұмыт деген сөз емес қой бұл. Олай болса, ұлтымыздың келешегі жарқын болсын десек алдымен ұлттық салт-санамызды қолға алайық. «Ел боламын десең бесігіңді түзе» деген халық даналығы осыны меңзейтін секілді. Тұлғаның әлеуметтену процесіне салт-дәстүрдің әсер ететіндігін ата-бабамыз ертеден-ақ ескерген. Қыз бойжетсе сырға тағып, ұл ержетсе атқа мінгізіп, біріне отбасының тұрмыс-тіршілігі – қазан-ошақ қызметі мен бала тәрбиесін үйретсе, біріне отағасы болуды, ата салтын жалғауды, әке жолын қууды меңгертті. Бұл үрдістің барлығы дерлік ұлттық тәрбие артқылы атадан-балаға беріліп отырды. Тәрбие әлеуметтенудің мақсатқа бағытталған формаларының бірі ретінде тұлғаны әлеуметтік байланыстарға қатыстыру мақсатында, сонымен қатар бұл процестердің кепілдігі мен сенімділігін қамтамасыз ету мақсатында қоғам арқылы жүзеге асады. Қазіргі заманғы өркениетті қоғамда тәрбие тұрақты сипатқа ие болып, әр түрлі институттардың: отбасы, білім беру, БАҚ іс-әрекеті арқылы жүзеге асады. Жаңа ұрпақ мәдениетінің қалыптасуында отбасылық тәрбие басты рөл атқарады. Отбасылық тәрбие кең ауқымды диапазонға ие. Оның негізі баланы өмірге келтіру ғана емес, мәселе оған әлеуметтік-мәдени ортаның құндылығын қабылдаттыру, үлкен ұрпақтың тәжірибесін жас ұрпақтарға жеткізу, бойына сіңіру, яғни дүниеге келулеріне себеп болған балаларын, өздерін қоршаған ортаға және адамзатқа, өз қоғамына пайдалы мүше етіп жеткізу. ....

КІРІСПЕ
Жұмыстың өзектіліті: Жер көлемі ұлан - ғайыр, табиғат байлықтарымен халық әркелкі орналасқан Қазақстан Республикасы үшін көліктің маңызы аса зор.Көліктің жеке алғанда ешқандай өнім өндірмейтіні мәлім, бірақ халықсыз шаруашылығының өркендеуі мүмкін емес. Көлік еңбек бөлінісін кеңінен дамытуға және эканомикалық аудандардағы шаруашылықтардың маманднуының тереңдете түсуте мүмкіндік береді. Демек, көлік өндіртіш күштерді дамытудың қуатты құралы.Көліктің барлық түрлері әдетте өзара тығыз байланысты болып, бірін-бірі толықтырады және қызмет көрсететін біртұтас кешен түзеді.Мұнда табиғи жолдар өте аз. Сондықтан Қазақстанда көліктің құрлықтағы түрлері-темір жол және автомобиль көліктері көбірек дамыған.Қазақстан терреториясында темір жолы көлік саласында жетекші роль атқарады,бүкіл жүк айналымының 92 пайызын құрайды.Темір жол көліті бүкіл іс жүзінде жүктің барлық түрін жылдам тасымалдай алатын әмбебап түрі.Темір жол көліті бұл-іс жүзінде жүктің барлық түрін жылдам тасымалдай алатын әмбебап түрі.Көліктің бұл түрі мемлекет терреториясының әр түкпірін бір-бірімен байланыстыратын, шынайы өндірістің сан саласында өндірілтен өнімдерді, жүктерді тасымалдауда елдің өндірістік күштерін бір тұтас бірлікке біріктіретін бірде бір күре тамыр.....

Еліміздің әрбір азаматы, ең алдымен, өз халқының тілін білуі керек, сонымен қатар, туған тілінің асыл қазынасының інжу - маржанын тізе білу, өз тілін зерттей отырып, ерекшеліктерін анықтап, дамыта беру – әрбір жас ұрпақтың ізгілікті борышы деп ойлаймын. Сондықтан да, менің зерттеу жұмысымның тақырыбы: «Жергілікті аймақтарда диалект сөздердің қолданылу мәні» Алдымен, диалектология туралы қысқаша мәлімет беріп өтейін.
Тіл білімінің диалектілер мен сөйленістерді (говорларды) зерттейтін саласы - диалектология (диалектос - сөйлеу, сөйленіс, логос - ілім деген грек сөздерінен құралған) деп аталады. Диалектологияның міндеті – жергілікті тіл ерекшеліктерін зерттеу. Жергілікті ерекшеліктердің қамтитын аумағы, тілдік материалдың көлеміне қарай диалект, сөйленіс терминдері қолданылады.
Диалект – тілде жалпыхалықтық сипат алмаған, белгілі бір жерде ғана қолданылатын ерекшеліктердің жиынтығы.
Сөйленіс – жергілікті диалектілердің шағын аймақты қамтитын бөлігі.
Мәселен, Қазақстан жерінде диалект 2 - 3 облыс көлеміндей жерді қамтыса, сөйленіс 1 облыс не 2 - 3 аудан көлеміндей жерді қамтиды.
Диалект сөздерді ХХ ғасырдың ІІ жартысыннан бастап зерттеген ғалымдар да бұл жағынан өз еңбектерін жазды. Ғ. Қалиев. Ш. Сарыбаев. «Қазақ диалектологиясы», Ш. Сарыбаев, О. Нақысбеков «Қазақ тілінің аймақтық лексикасы», С. Аманжолов «Вопросы диалектологии и истории казахского языка», Х. Кәрімов «Қазақ диалектологиясы», Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері» Ал, қазақ сөйленістерін бөлек – бөлек зерттеген ғалымдардың еңбектеріне сүйеніп, кейінірек шыққан Ш. Сарыбаев, Ғ. Қалиевтің «Қазақ диалектологиясы» оқу құралында сөйленістер төмендегідей топтарға жіктелген:.....

«САНДАР ӘЛЕМІНЕ САЯХАТ»
Мақсаты; Балалардың жыл бойы алған білімдерін бекіту. Танымдық ойындар ойнау арқылы ойлау қабілеттерін жетілдіру, ойлау өрісін дамыту, тапқырлыққа алғырлыққа, іздемпаздыққа тәрбиелеу. Білімге деген ынтасын арттыру.
Саяхатқа шығар алдындағы көңіл - күйлерін көтеру.

Писх - қ ойын: «Көңіл - күй аялдамасы»
Сандар әлемінде біздер бірнеше кедергілерден өтуіміз керек. Ал, саяхатқа немен барамыз?

Д/О; «Сандарды өсу ретімен қосу»
Көлікке отырып саяхатқа шығу. .....

Тақырыбы: « Ойын ойнап, ән салмай, Өсер бала болар ма!»
Мақсаты: Балалардың әуен тыңдау арқылы әуеннің көңіл – күйін, екпінін ажырату, әуенді қимыл – қозғалысты бере білуін жетілдіру. Үннің дауыс ырғағын ажыратуда баланың шығармашылық белсенділігін, берілген бейне ( немесе кескін ) туралы өз ойын анық, еркін жеткізуде баланың сөйлеу қабілетін дамыту. Үнтаспада ойналған күйді жақын сезіну, соған сәйкес іс - әрекет жасауда баланың арман – қиялын шарықтату.
Баланың музыкалық қабілетін жан – жақты дамыта отырып, сахна мәдениетін бойына сіңіруде, оның жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал ету. Балалардың осы уақытқа дейінгі алған білімдерін, біліктілігін тиянақтап бекіту.
Ұйымдастырылған оқу іс - әрекетінің түрі: Дәстүрлі емес , Сайыс
Ұйымдастырылған оқу іс - әрекетінің типі: Жинақтау, бекіту.
Алдын – ала жүргізілген жұмыстар: Күннің II – жартысында баланың қалауы бойынша түрлі ән, би, әуенді қимыл – қозғалыс, ойындар ұйымдастыру.
Сөздік жұмыс: Ұяшық.
Көрнекіліктер: Аңдар суреттері мен бетпердесі, аспаптар мен аспап суреттері, презентация, ұяшықтар, ойыншықтар, эмблема, түрлі – түсті асықтар, үнтаспалар, бөлме безендірілуі.
Тақырыбы: « Ойын ойнап, ән салмай, Өсер бала болар ма!»
II – кіші топ бүлдіршіндерінің орындауында
« Біз көңілдіміз» биімен ашылады.
Құрметті апайлар, қымбатты әріптестер мен сүйкімді бүлдіршіндер!
Арайлап атқан күн қуаныш әкелсін! .....

Мақсаты: Балаларды жабайы жануарлардың қысқы тіршілігімен таныстыру. Табиғаттағы маусымдық өзгерістер жайлы білімдерін жетілдіру. Шығармашылық жұмыстарға қызығушылықтарын арттыру, ой – қиялдарын іс жүзінде көрсете білуге үйрету. Желіммен, қылқаламмен жұмыс жасау дағдыларын бекітуді жалғастыру. Жан – жануарларға қамқор болуға, ұқыптылық пен шыдамдылыққа тәрбиелеу.

Құралдар: Ойыншықтар қоян мен тиін, кәрзеңке, жабайы аңдар суреттері, қоянның кескіндемелері (әр балаға)
Сөздік жұмыс: Үлпілдек, мамық, түбіт, апан, ін.

Сабақ барысы:
Тәрбиеші: Балалар қараңдаршы бізге орманнан қонақтар келіпті, қане айтыңдаршы мынау не?
Балалар: Тиін
Тәрбиеші: Ал мынау не?
Балалар: Қоян.

Тәрбиеші: Балалар мен қазір сендерге осы қоян мен тиін жайлы бір оқиға айтып берейін, мұқият тыңдап отырыңдар.
Орманда қоян мен тиін өмір сүріпті, екеуі дос болыпты. Жазда олар алаңқайда асыр салып секіріп алаңсыз ойнапты. Күн суытып күз түседі, тиін өзіне ағаштың жіңішке бұталарынан кәрзеңке тоқып отырады, қоян келіп:
– Бұл не? – деп сұрайды.
– Кәрзеңке – деп жауап береді тиін.
– Оны қайтесің – дейді қоян таңғалып.
- Бұл жай кәрзеңке емес, бұл менің нағыз көмекшім – деп жауап беріпті тиін.
– Сонда қалай, кәрзеңке қалай көмекші болады – деп қоян иығын бір көтеріп, ештеңе түсінбей өзінің ұяластарымен әрі қарай ойнап кете береді. .....

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Тамақ және сусын
Сабақтың тақырыбы:Кешкі ас мәзірін жазу№1
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары: (оқу бағдарламасына сілтеме)
4.2 Көркемдегіш құралдарды пайдаланып жазу
1.4.2.1 Қарапайым, түсінікті тілмен жазады.
2.4 Диалогке қатысу
1.2.4.1 Анық әрі айқын сөйлеу арқылы мәселені түсінгенін көрсетеді.
Сабақтың мақсаттары:
Барлығы: Қарапайым тілмен жазады. Анық сөйлеу арқылы мәселені түсінгенін көрсетеді.
Көбі: Қарапайым, түсінікті тілмен мұғалімнің көмегімен жазады. Анық әрі айқын сөйлеу арқылы мәселені түсінгенін көрсетеді.
Кейбірі: Қарапайым, түсінікті тілмен өзі жазады. Нақты әрі айқын сөйлеу арқылы мәселені түсінгенін көрсетеді.......